Enerji İletim Hattı Tekliflerinde Hariç Tutulan Kalemler Nasıl Okunur?

Enerji nakil hattı teklifinde kapsam dışı işler yalnızca “hariçler” listesinden değerlendirilmemelidir. Her iş için projelendirme, malzeme, saha uygulaması, koordinasyon ve teslim sorumluluğunun kimde olduğu açıkça tanımlanmalıdır. Toplam fiyat ancak metraj, teknik kapsam ve sorumluluk sınırları eşitlendikten sonra sağlıklı biçimde karşılaştırılabilir.

ENH Teklifinde Kapsam Sınırı Neden Fiyattan Önce İncelenmelidir?

İki enerji nakil veya iletim hattı teklifinin toplam bedeli farklı olabilir.

Ancak bu fark her zaman aynı işe iki farklı fiyat verildiği anlamına gelmez.

Bir teklifte;

• güzergâh ve projelendirme,
• malzeme temini,
• saha içi nakliye,
• temel uygulamaları,
• direk montajı,
• iletken çekimi,
• test ve devreye alma

bulunurken başka bir teklif yalnızca malzeme ve montaj işini kapsayabilir.

Bu durumda daha düşük toplam fiyat, daha avantajlı teklif anlamına gelmez.

İlk karşılaştırma sorusu:

“Hangi teklif daha düşük?”

değil,

“Her iki teklif aynı teslim kapsamını mı fiyatlandırıyor?”

olmalıdır.

Teklifte Hangi Teknik Baz Ortak Olmalıdır?

Kapsam ve sorumluluk karşılaştırmasına geçmeden önce tekliflerin aynı teknik proje esasına dayanıp dayanmadığı kontrol edilmelidir.

En azından şu bilgiler eşitlenmelidir:

• hattın başlangıç ve bitiş noktaları,
• gerilim seviyesi,
• devre yapısı,
• güzergâh,
• hat uzunluğu,
• iletken sistemi,
• direk dağılımı,
• özel geçişler,
• bağlantı noktaları,
• beklenen teslim sınırı.

Bir firma yaklaşık güzergâh üzerinden, diğeri uygulama projesi üzerinden teklif hazırladıysa metrajların aynı olması beklenmemelidir.

Bu nedenle teknik varsayımlar eşitlenmeden fiyat ve sorumluluk karşılaştırmasına geçmek yanıltıcı olabilir.

Mühendislik Sorumluluğu Nerede Başlar ve Biter?

“Projelendirme dahil” ifadesi tek başına yeterli bir kapsam tanımı değildir.

Mühendislik hizmeti farklı aşamalardan oluşabilir.

Güzergâh ve Profil

Teklifte aşağıdaki işlerin kimin sorumluluğunda olduğu belirtilmelidir:

• saha keşfi,
• güzergâh alternatiflerinin değerlendirilmesi,
• koordinat çalışmaları,
• arazi profili,
• özel geçişlerin belirlenmesi,
• direk dağılımının oluşturulması.

İşveren tarafından hazır güzergâh sağlanıyorsa yüklenicinin bu güzergâhın geliştirilmesinden mi yoksa yalnızca uygulamasından mı sorumlu olduğu açık olmalıdır.

Uygulama Projesi ve Revizyonlar

Teknik proje kapsamında;

• direk ve açıklık düzeni,
• mekanik hesaplar,
• elektriksel hesaplar,
• temel projeleri,
• bağlantı detayları,
• uygulama çizimleri

gibi çalışmalar bulunabilir.

Ancak saha veya ilgili kurum değerlendirmesi sonucunda proje revizyonu gerekebilir.

Bu nedenle teklifte:

• revizyonları kimin hazırlayacağı,
• kaç revizyonun teklif bedeline dahil olduğu,
• kapsam değişikliğinin nasıl fiyatlandırılacağı

tanımlanmalıdır.

As-Built Dokümantasyon

Uygulama tamamlandığında sahadaki gerçek durumun proje dokümanlarına aktarılması gerekebilir.

As-built çizimler, koordinatlar veya teslim dosyalarının hazırlanmasının yüklenici kapsamında olup olmadığı teklif aşamasında netleştirilmelidir.

Malzeme Temini ile Montaj Sorumluluğu Nasıl Ayrılır?

Bir kalemin “dahil” olması her zaman malzeme ve montajın birlikte dahil olduğu anlamına gelmez.

Örneğin direk kaleminde ayrı ayrı şu sorular sorulmalıdır:

• Direği kim temin ediyor?
• Ana nakliye kimin kapsamında?
• Saha içi taşıma dahil mi?
• Direk montajını kim yapıyor?
• Vinç ve kaldırma ekipmanı kimden sağlanıyor?

Aynı yaklaşım;

• iletken,
• izolatör,
• askı-gergi takımları,
• toprak teli,
• OPGW,
• bağlantı donanımları

için de kullanılmalıdır.

Malzeme işveren tarafından sağlanacaksa teslim noktasının neresi olduğu ayrıca önemlidir.

“Malzeme işverenden” ifadesi;

• fabrikadan teslim,
• ana depodan teslim,
• şantiyede teslim,
• direk dibinde teslim

gibi farklı lojistik sonuçlar doğurabilir.

Saha ve Lojistikte Hangi İşler Kapsam Dışında Kalabilir?

Enerji hattında saha maliyetleri yalnızca direk montajı ve iletken çekiminden oluşmaz.

Projenin arazi koşullarına göre;

• saha içi taşıma,
• servis yolu,
• geçici erişim,
• vinç ve iş makinesi,
• kaya kazısı,
• teraslama,
• dolgu,
• su tahliyesi,
• geçici şantiye düzeni,
• malzeme depolama

gibi ilave işler gerekebilir.

Teklifte “saha uygulaması dahil” denmesi, bu kalemlerin tamamının otomatik olarak dahil olduğunu göstermeyebilir.

Özellikle saha keşfi yapılmadan verilen tekliflerde yüklenicinin hangi zemin ve erişim koşullarını varsaydığı açıkça yazılmalıdır.

Özel Geçişler ve Üçüncü Taraf İşleri Nasıl Tanımlanmalıdır?

ENH veya EİH güzergâhı boyunca;

• karayolu,
• demiryolu,
• başka enerji hattı,
• dere,
• boru hattı,
• haberleşme altyapısı,
• kamu veya özel mülkiyet alanları

ile kesişimler oluşabilir.

Bu bölgeler standart hat imalatından farklı mühendislik ve koordinasyon gerektirebilir.

Teklifte her özel geçiş için şu sınırlar mümkün olduğunca açıklanmalıdır:

• teknik çözümü kim hazırlayacak?
• gerekli başvuru/koordinasyonu kim yürütecek?
• üçüncü tarafın talep ettiği fiziksel uygulamayı kim yapacak?
• ilave malzeme dahil mi?
• geçici güvenlik önlemleri dahil mi?
• üçüncü taraf bedelleri teklif kapsamında mı?

Benzer şekilde kamulaştırma, irtifak veya üçüncü taraf mülkiyet işlemlerinin yüklenici teklifinde hariç olması, bu işlerin otomatik olarak belirli bir tarafın sorumluluğunda olduğu anlamına gelmez.

Sorumlu taraf proje ve sözleşme düzeninde ayrıca belirlenmelidir.

Proje Onayı, Test ve Kabul Sorumluluğu Nasıl Yazılmalıdır?

“Proje onayı dahil” veya “kabul dahil” ifadeleri ayrıntılandırılmalıdır.

Teklifte mümkünse şu işler ayrı ayrı gösterilmelidir:

• proje dosyasının hazırlanması,
• ilgili başvuruların yapılması,
• teknik revizyonların hazırlanması,
• kurum görüşlerinin projeye işlenmesi,
• kabul dosyasının hazırlanması,
• saha kontrollerine hazırlık,
• tespit edilen eksiklerin giderilmesi,
• gerekli test ve ölçümlerin yapılması,
• devreye alma koordinasyonu.

Enerji hattının gerilim seviyesi, bağlantı noktası ve tesisin şebekedeki işlevi resmî süreçlerin kapsamını değiştirebilir.

Bu nedenle teklif, güncel proje koşulları üzerinden hazırlanmalı; tek bir standart kabul süreci bütün projelere uygulanıyormuş gibi değerlendirilmemelidir.

Anahtar Teslim İfadesi Tek Başına Yeterli midir?

Hayır.

“Anahtar teslim enerji nakil hattı” ticari olarak geniş bir kapsam ifade edebilir; ancak hangi işlerin anahtar teslim bedelin içinde olduğu yine de açıkça yazılmalıdır.

Örneğin anahtar teslim teklifte şu kalemlerin durumu ayrıca belirtilmelidir:

• kamulaştırma ve irtifak,
• kurum veya üçüncü taraf bedelleri,
• özel geçişler,
• servis yolları,
• beklenmeyen zemin koşulları,
• enerji kesintisi koordinasyonu,
• mevcut tesislerde yapılacak değişiklikler,
• proje kapsamı dışında ortaya çıkan deplaseler.

Anahtar teslim ifadesi, teknik ve ticari sınırları tanımlayan bir iş kapsamının yerine geçmez.

Metraj Değişikliği ve İlave İşler Nasıl Yönetilmelidir?

Enerji hattı projelerinde proje geliştikçe metraj değişebilir.

Örneğin;

• güzergâh değişebilir,
• direk sayısı artabilir,
• direk tipi değişebilir,
• özel temel gerekebilir,
• iletken metrajı değişebilir,
• yeni geçiş ortaya çıkabilir.

Bu nedenle teklif veya sözleşmede metraj değişikliğinin nasıl yönetileceği tanımlanmalıdır.

Kontrol edilmesi gereken sorular şunlardır:

• Birim fiyatlar sabit mi?
• Hangi tarihe kadar geçerli?
• Metraj artışında aynı birim fiyat uygulanacak mı?
• Yeni iş kalemi nasıl fiyatlandırılacak?
• İşveren kaynaklı proje değişiklikleri nasıl ele alınacak?
• Malzeme fiyat değişiklikleri için ayrı mekanizma var mı?

Bu konuların teklif aşamasında tanımlanması, uygulama sırasında “dahil miydi, ilave iş miydi?” tartışmasını azaltmaya yardımcı olur.

Sorumluluk Matrisi Nasıl Hazırlanır?

Teklif karşılaştırmasında her önemli iş için basit bir sorumluluk matrisi kullanılabilir.

İş kalemi	İşveren	Yüklenici	Üçüncü taraf / ilgili kurum	Netleştirilecek nokta
Güzergâh				Kim belirler/onaylatır?
Uygulama projesi				Kim hazırlar ve revize eder?
Direk temini				Teslim noktası neresi?
Temel imalatı				Kazı-beton-donatı dahil mi?
İletken temini				Nakliye dahil mi?
İletken çekimi				Ekipman ve işçilik kimde?
Saha içi taşıma				Direk dibine kadar kim taşır?
Özel geçiş				Proje ve saha sorumluluğu kimde?
İzin/koordinasyon				Başvuru ve bedel kimde?
Test				Hangi testleri kim yapar?
Kabul dosyası				Kim hazırlar?
Revizyon				Hangi revizyonlar dahil?
As-built				Teslim dosyasını kim tamamlar?

Boş kalan veya iki tarafın farklı yorumlayabileceği satırlar, sözleşme öncesinde netleştirilmesi gereken alanları gösterir.

Teklif Karşılaştırmasında Hangi Kontrol Tablosu Kullanılmalıdır?

Birden fazla ENH teklifini karşılaştırırken aşağıdaki tablo kullanılabilir:

Kontrol başlığı	Teklif A	Teklif B	Karar sorusu
Teknik proje bazı			Aynı proje mi?
Gerilim/devre			Aynı mı?
Hat uzunluğu			Aynı güzergâh mı?
Direk metrajı			Tip ve adet eş değer mi?
Temeller			Aynı saha kapsamı mı?
İletken			Tip ve toplam metraj aynı mı?
İzolatör/hırdavat			Teknik kapsam aynı mı?
Projelendirme			Nerede başlıyor/bitiyor?
Malzeme temini			Hangi malzemeler hariç?
Nakliye			Saha içi taşıma dahil mi?
Özel geçiş			Hangi geçişler fiyatlandı?
Test/devreye alma			Hangi işler dahil?
Onay/kabul			Sorumluluk sınırı nedir?
Üçüncü taraf işleri			Kim üstleniyor?
Hariç kalemler			Eksiksiz listelenmiş mi?
Metraj değişikliği			Nasıl fiyatlanacak?
Fiyat geçerliliği			Aynı tarih aralığı mı?
KDV/vergi			Dahil mi?

Bu tablo tamamlanmadan yalnızca toplam teklif bedeline göre karar vermek kapsam farklarını görünmez hale getirebilir.

Gerçek ENH ve EİH Projeleri Neden Aynı Teklif Kapsamına Sahip Değildir?

Enerji hattı projeleri gerilim, güzergâh, bağlantı amacı ve saha yapısına göre farklı kapsamlar oluşturur.

Serveran Enerji'nin tamamlanan Diyadin TM EİH projesi 154 kV seviyesinde iki ayrı tek devre enerji iletim hattı uygulamasıdır.

Asboğa Köyü GES Enerji Nakil Hattı ise bir güneş enerji santralinin enerji bağlantısına yönelik farklı bir ENH uygulamasıdır.

Bu iki gerçek proje dahi enerji hattı işlerinin tek tip kapsamla değerlendirilmemesi gerektiğini gösterir.

Bu nedenle geçmiş bir projenin bedelini, kilometre fiyatını veya uygulama kapsamını farklı bir projeye doğrudan taşımak yerine yeni teklifin kendi teknik ve saha koşulları üzerinden kapsam oluşturulmalıdır.

Serveran Enerji'nin yayımlanan enerji altyapısı çalışmalarını Projeler bölümünden inceleyebilirsiniz.

Teklif İstemeden Önce Hangi Bilgiler Paylaşılmalıdır?

Tekliflerin başlangıçtan itibaren daha karşılaştırılabilir olması için bütün firmalara mümkün olduğunca aynı proje veri paketi gönderilmelidir.

Başlangıç bilgisi	Neden önemlidir?
Başlangıç/bitiş noktası	İş sınırını belirler
Gerilim seviyesi	Teknik sistemi belirler
Hat uzunluğu	İlk metrajı oluşturur
Güzergâh	Direk, temel ve saha kapsamını etkiler
İletken/devre yapısı	Malzeme kapsamını belirler
Mevcut proje dosyası	Mühendislik sorumluluğunu ayırır
Özel geçişler	İlave proje ve koordinasyonu gösterir
Arazi/erişim	Lojistik ve saha işlerini etkiler
Bağlantı tesisi	Hat uçlarındaki kapsamı belirler
Talep edilen teslim şekli	Dahil/hariç sınırını belirler
İş programı	Kaynak ve teslim planını etkiler

Proje bilgilerinin bir kısmı henüz kesin değilse teklif hazırlanırken kullanılan varsayımlar açıkça belirtilmelidir.

Böylece teklifin hangi koşullarda geçerli olduğu ve proje geliştikçe hangi kalemlerin değişebileceği daha baştan görünür hale gelir.

Serveran Enerji'nin güzergâh, projelendirme, direk-temel, iletken ve hat donanımları, test ve devreye alma kapsamındaki yaklaşımını Enerji Nakil ve İletim Hatları sayfasından inceleyebilirsiniz.

Bağlantı kapsamında trafo merkezi bulunuyorsa Trafo Merkezleri, GES bağlantısı söz konusuysa Güneş Enerji Sistemleri kapsamı da proje arayüzleri açısından birlikte değerlendirilmelidir.

Projenizin kapsamını paylaşın; Serveran Enerji mühendislik ekibinden teklif ve teknik değerlendirme talep edin.

Teklif ve sorumluluk sınırları proje ve sözleşme özelinde ayrıca doğrulanmalıdır.