YGTİS Belgesi Nedir?
YGTİS, YG Tesislerinde İşletme Sorumluluğu ifadesinin kısaltmasıdır.
YGTİS belgesi ise yüksek gerilim tesislerinde işletme sorumluluğu üstlenecek mühendis için düzenlenen yetkilendirme belgesidir.
Bu ayrım önemlidir. YGTİS yalnızca bir eğitim katılım belgesi veya genel mesleki yeterlilik ifadesi olarak değerlendirilmemelidir.
Belgenin anlamı doğrudan belirli bir sorumluluk alanıyla ilişkilidir:
yüksek gerilim tesisinin işletme sorumluluğunu üstlenebilme yetkisi.
Yönetmelik kapsamındaki işletme sorumluluğu, 1 kV’un üstündeki YG tesislerinin teknik işletme düzeniyle ilgilidir.
YGTİS Belgesi Neden YG İşletme Sorumluluğunun Temel Koşuludur?
YG işletme sorumluluğu yalnızca tesisin çalışmasını gözlemlemek anlamına gelmez.
Sorumluluk kapsamında;
- tesisin işletme durumunun değerlendirilmesi,
- teknik kusur ve eksikliklerin raporlanması,
- işletme personelinin görev düzeninin desteklenmesi,
- tek hat şemasının güncel tutulması,
- manevra yönergelerinin oluşturulması,
- gerekli manevraların yetkili düzen içinde yürütülmesi,
- bakım ve kesinti çalışmalarının koordinasyonu,
- enerji sağlayan kuruluşla gerekli işletme iletişiminin kurulması
gibi görevler bulunabilir.
Bu nedenle işletme sorumluluğunu üstlenecek kişinin yalnızca elektrik mühendisliği diplomasına sahip olması yeterli kabul edilmez.
İlgili mühendisin YGTİS yetkilendirme koşullarını da sağlaması gerekir.
YGTİS Belgesi Sahibi Olmak Otomatik Olarak İşletme Sorumlusu Olmak mıdır?
Hayır.
YGTİS belgesi, mühendisin YG işletme sorumluluğu üstlenmesi açısından gerekli yetki koşulunu ifade eder; ancak belgenin bulunması tek başına belirli bir tesisin sorumluluğunun o mühendise geçtiği anlamına gelmez.
Belirli bir tesis açısından ayrıca;
- mühendisin işletmedeki çalışma biçimi,
- tesisle kurulan görev veya sözleşme ilişkisi,
- varsa EMO onay süreçleri,
- tesisin gerilim ve işletme yapısı
değerlendirilmelidir.
Bu nedenle iki kavram birbirinden ayrılmalıdır:
YGTİS belgesi: Mühendisin yetkilendirme durumunu gösterir.
İşletme sorumluluğunun üstlenilmesi: Yetkili mühendisin belirli bir YG tesisi için sorumluluk ilişkisine girmesidir.
Belge ile görev ilişkisini aynı şey kabul etmek, tesis sahibi açısından eksik bir kontrol oluşturabilir.
YGTİS ile SMM Belgesi Arasındaki Fark Nedir?
YGTİS ve SMM birbirinin yerine geçen iki belge değildir.
YGTİS, yüksek gerilim tesislerinde işletme sorumluluğu üstlenme yetkilendirmesiyle ilgilidir.
SMM, Serbest Müşavir Mühendislik çalışma modeliyle ilişkili ayrı bir mesleki belge çerçevesidir.
SMM gerekliliği işletme sorumluluğunun hangi modelle üstlenildiğine göre gündeme gelir.
İşletmede Uygun Mühendis Bulunuyorsa
YG işletme sorumluluğu, gerekli koşulları sağlayan ve işletmede tam gün/tam yıl çalışan YGTİS belgeli mühendis tarafından üstlenilebilir.
Bu durumda “her YGTİS sahibinin ayrıca mutlaka SMM belgesi olması gerekir” şeklinde genel bir çıkarım doğru değildir.
Mühendisin çalışma ve görev modeli ayrıca değerlendirilir.
Hizmet Dışarıdan Üstleniliyorsa
İşletmede gerekli nitelikleri taşıyan mühendis bulunmadığı ve işletme sorumluluğu dışarıdan hizmet olarak üstlenildiği durumlarda farklı koşullar devreye girer.
Bu modelde güncel mevzuat çerçevesinde YGTİS belgesinin yanında ilgili SMM belgesi ve EMO onaylı sözleşme koşulları da gündeme gelebilir.
Bu nedenle bir hizmet sağlayıcı değerlendirilirken yalnızca “YGTİS var mı?” sorusu değil, hizmetin hangi modelle yürütüleceği de açıklığa kavuşturulmalıdır.
Belge ve sözleşme gereklilikleri tesisin güncel koşulları üzerinden kontrol edilmelidir.
YGTİS Belgesi Kimler İçin Düzenlenir?
YGTİS belgesi genel olarak YG işletme sorumluluğu üstlenecek ve güncel mesleki koşulları sağlayan mühendisler için düzenlenir.
Belgelendirmede;
- mühendislik unvanı,
- EMO üyelik koşulları,
- çalışma biçimi,
- gerekli meslek içi eğitim,
- varsa SMM çalışma modeli
gibi unsurlar dikkate alınır.
Bu nedenle “elektrikle ilgili bir mühendislik bölümünden mezun olan herkes otomatik olarak YGTİS sahibi olabilir” şeklinde bir genelleme yapılmamalıdır.
Belgelendirme koşulları güncel EMO düzenlemelerine göre değerlendirilir.
YG İşletme Sorumlusu Hangi Görevleri Üstlenir?
YGTİS belgesinin anlamını yalnızca “yetkili mühendis belgesi” ifadesiyle açıklamak eksik kalır.
Belge, sorumluluk üstlenildiğinde ciddi bir işletme görev alanıyla birlikte anlam kazanır.
YG işletme sorumlusunun görevleri tesisin koşullarına göre şu başlıklarda karşılık bulur:
Tesisin Mevcut Durumunun Değerlendirilmesi
Sorumluluk üstlenildiğinde YG tesisinin işletme açısından mevcut durumu değerlendirilir.
Görülen teknik kusur veya eksikliklerin işverene bildirilmesi, tesisin başlangıç durumunun görünür hale gelmesini sağlar.
Tek Hat ve Manevra Düzeni
Güncel tek hat şeması, YG işletmesinin temel dokümanlarından biridir.
Manevra yönergelerinin tesisin gerçek elektriksel yapısıyla uyumlu olması ve işletme personelinin görev sınırlarının açık biçimde belirlenmesi gerekir.
Gerçek manevralar kişisel alışkanlıklara veya genel internet talimatlarına göre değil, tesis-özel yönerge ve yetki düzeni içinde yürütülmelidir.
Arıza ve Kesinti Koordinasyonu
Arıza açmaları, planlı kesintiler ve yeniden enerji verme süreçleri işletme sorumluluğunun koordinasyon boyutunu oluşturur.
Gerekli durumlarda enerji sağlayan kuruluş, işveren ve bakım tarafları arasındaki teknik iletişimin düzenli yürütülmesi gerekir.
Teknik Durumun İzlenmesi ve Raporlanması
YG ekipmanının işletme açısından durumu izlenir.
Müdahale gerektiren bir konu görülmesi halinde bunun işverene bildirilmesi ve gerekli raporlama düzeninin yürütülmesi işletme sorumluluğunun parçalarındandır.
Bu görevler nedeniyle YGTİS belgesi, yalnızca dosyada bulunması gereken idari bir belge olarak görülmemelidir.
YGTİS Belgesi Hangi Hizmetler Anlamına Gelmez?
YGTİS belgesi bazı teknik hizmetlerle sıklıkla birbirine karıştırılabilir.
Belgenin bulunması tek başına;
- trafo bakım hizmeti verildiği,
- arıza onarımı yapıldığı,
- topraklama ölçümü hizmeti sunulduğu,
- kompanzasyon sisteminin izlendiği,
- bütün testlerin aynı hizmet paketine dahil olduğu,
- tesiste kesinti yaşanmayacağı
anlamına gelmez.
İşletme sorumlusunun bazı bakım ve test ihtiyaçlarının yapılmasını sağlamaya veya koordine etmeye ilişkin görevleri olabilir. Ancak bu çalışmaların fiilen gerçekleştirilmesi ayrı hizmet ve uzmanlık kapsamları oluşturabilir.
Bu ayrım hizmet teklifi veya sözleşme değerlendirilirken açık biçimde görülmelidir.
YGTİS Belgesinin Yenilenmesi Nasıl Değerlendirilir?
YGTİS belgesi yalnızca bir kez edinilen ve daha sonra hiçbir mesleki değerlendirmeye tabi olmayan bir yetki olarak düşünülmemelidir.
Belgenin devamı ve yenilenmesi EMO'nun güncel uygulama çerçevesinde değerlendirilir.
Bu değerlendirmede işletme sorumlusunun;
- yürüttüğü sorumluluk kapsamında hazırladığı raporlar,
- meslek içi eğitimlere katılımı,
- mesleki ve etik yükümlülükleri
gibi unsurlar dikkate alınabilir.
Bu nedenle bir tesis için işletme sorumlusu değerlendirilirken yalnızca geçmişte YGTİS belgesi alınmış olması değil, belgenin güncel durumunun da kontrol edilmesi gerekir.
İşletme Sorumlusu Seçerken Hangi Belgeler Kontrol Edilmelidir?
Tesis sahibi veya işletme yöneticisi açısından önemli konu, işletme sorumluluğunu fiilen üstlenecek kişinin ve kurulacak hizmet modelinin güncel koşullarla uyumlu olmasıdır.
İlk değerlendirmede şu başlıklar kontrol edilebilir:
| Kontrol | Neden önemlidir? |
|---|---|
| YGTİS belgesinin güncel durumu | Mühendisin işletme sorumluluğu yetkisini değerlendirmek |
| Mühendisin çalışma modeli | İç personel veya dış hizmet ayrımını belirlemek |
| Gerekiyorsa güncel SMM belgesi | Dışarıdan hizmet modelinin belge koşullarını değerlendirmek |
| Sözleşme ve EMO süreçleri | Belirli tesis için sorumluluk ilişkisinin kurulmasını doğrulamak |
| Tesisin gerilim ve bağlantı yapısı | İşletme sorumluluğu kapsamını belirlemek |
| Mevcut tek hat ve tesis dokümanları | Sorumluluk başlangıcındaki teknik durumu değerlendirmek |
YGTİS, SMM ve sözleşme kavramlarının birbirinin yerine kullanılmaması bu kontrolün temelidir.
Serveran Enerji'nin tesis kontrolü, işletme düzeni, kayıt-raporlama ve teknik koordinasyon yaklaşımını İşletme Hizmetleri sayfasında inceleyebilirsiniz.
YG işletme sorumluluğuna ilişkin diğer bilgilendirici içeriklere YG İşletme Sorumluluğu bölümünden ulaşabilirsiniz.
Tesisinizin gerilim, güç, trafo/YG ekipman bilgileri ve mevcut işletme modelini paylaşarak işletme hizmetleri için teklif alabilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. YGTİS, SMM ve işletme sorumluluğu koşulları tesisin güncel durumu ve yürürlükteki EMO düzenlemeleri üzerinden ayrıca kontrol edilmelidir.
İlgili hizmet: İşletme Hizmetleri
